بهترین زمان مطالعه در طول روز

اولین شرط یک مطالعه موفق این است که به خودتان، ذهن‌تان و مطلبی که می‌خوانید، اعتماد داشته باشید و مطمئن باشید که مطلب را یاد خواهید گرفت.

هر کس بنا بر تجربه یا تحقیق خود زمان یا زمانهای خاصی را برای مطالعه پیشنهاد می کند. به راستی بهترین زمان برای مطالعه چه موقعی است؟ چه زمانی حافظه توانایی بیشتری برای به خاطر سپاری مطالب دارد؟ در چه هنگامی از شبانه روز، مغز کارایی بالاتری دارد؟ و خلاصه اینکه در چه زمانی باید درس خواند تا بتوان حداکثر استفاده را از درس و یادگیری برد؟ 
پاسخ به این پرسشها متفاوت است. عده ای معتقدند شب و خصوصا آخر شب، زمانی مناسب برای مطالعه و یادگیری است و برعکس، عده ای دیگر عقیده دارند که مناسب ترین زمان برای یادگیری اوایل صبح است.
گروهی که معتقدند مطالعه آخر شب مناسب تر است، میگویند چون خواننده بعد از مطالعه می خوابد ذهن فرصت کافی برای پردازش اطلاعات دارد و مطالب خوانده شده بهتر در حافظه تثبیت می گردد. لذا مطالب برای مدت طولانی تری در حافظه باقی می ماند. در واقع این گروه معتقدند از آنجا که در هنگام خواب مطلب یا اطلاعات جدید دیگری وارد حافظه نمی شود لذا فرصت کافی برای پردازش اطلاعات وارده است و خواب فرصتی بسیار مناسب برای ماندگاری اطلاعات در حافظه است.
گروهی که مطالعه در صبح زود را پیشنهاد می کنند عقیده دارند که یادگیری نیاز به مغز آماده وسر حال و بدون خستگی دارد . این عده معتقدند با مغز خسته نمی توان چیزی را به درستی آموخت. در واقع اصل را بر آمادگی مغز می دانند.اینان بر این عقیده هستند که چون در شب مغز استراحت کرده و شخص خستگی ذهنی ندارد لذا هنگام صبح آمادگی بیشتری برای یادگیری دارد و آنچه در صبح خوانده شود بهتر در حافظه باقی می ماند، به همین دلیل مطالعه در اوایل صبح را پیشنهاد می کنند.
محققین معتقدند حافظه کوتاه مدت و سرعت انتقال فکری در بیشتر افراد در ساعت آخر صبح تا اوایل بعد از ظهر به بیشترین حد فعالیت می رسد. بهترین زمان برای فعال شدن حافظه دراز مدت از ساعت6:30 تا 8:30 بعد از ظهر است بنابراین،این تایم،زمانی بسیار مناسب برای مطالعه به شمار می رود. در ساعت آخر شب و اوایل صبح میزان حافظه دراز مدت، درک مطلب و فراگیری دروس در کمترین حد ممکن است.

زمان دقیق مطالعه 
واقعیت این است که هیچ زمانی به طور دقیق و انحصاری برای مطالعه وجود ندارد ؛ یعنی دقیقا نمی توان مشخص کرد که در چه هنگامی باید مطالعه و در چه موقعی از آن پرهیز کرد بلکه هر وقت احساس کردید که می توانید مطالعه کنید درس خواندن را شروع کنید.
زمان مطالعه بستگی به خود شما دارد که چه موقعی از نظر جسمی و روانی آمادگی لازم را دارید. اگر نسبت به زمانهای خاص برای مطالعه شرطی شده اید آن اوقات بهترین زمان مطالعه است .
به فرض اگر همیشه عادت دارید صبح ها در مکان مشخص مطالعه کنید آن زمان و آن مکان برای شما بسیار مناسب است زیرا نسبت به زمان و مکان مطالعه شرطی شده اید تا آمادگی بیشتری برای تمرکز و یادگیری دارید.
به یاد داشته باشید که بلافاصله پس از غذا خوردن( خصوصا ناهار یا شام) مطالعه نکنید.زیرا با پر بودن معده خون به طرف آن هجوم آورده تا غذا هر چه سریعتر هضم گردد و در نتیجه خون کمتری به مغز می رسد و احساس خواب آلودگی به فرد دست داده و سطح هوشیاری مغز کاهش می یابد.

ساعات طلایی: 

9تا ۱۱ صبح: حافظه كوتاه مدت انسان در نیمه های شب در اوج قدرت خود قرار دارد زیرا دمای بدن به پایین ترین مقدار خود می رسد و مغز در این حالت تا حد زیادی قادر به ذخیره اطلاعات می باشد. اما خوشبختانه حافظه كوتاه مدت شما در ساعت ۹ صبح نیز هنوز خوب كار می كند. احتمالا این درست همان زمانی است كه شما شروع به كار میكنید و اگر چنین است زمان مناسبی است  برای تمرین تست زنی و یاد گیری نکات کلیدی و كوتاه و نه مطالب عمقی ومفهومی.زیرا زمان حافظه كوتاه مدت است.

۱۱صبح تا ۲بعدازظهر: حل مسائل بین اواسط صبح و اواخر آن از هر زمان دیگری سهل تر انجام می پذیرد پس از آن،این توانایی سیر نزولی خود را طی می كند . پس بهترین زمان برای مطالعه تست های دشوار قبل از نهار است.

۳تا ۷ بعدازظهر: با آغاز عصر،بدن در وضعیت هوشیارتری به عوامل بیرونی است و در نتیجه حافظه بلند مدت بیش از هر زمانی بهینه عمل می كند. (به آن نوع حافظه كه در موقع به خاطر آوردن وقایع دیروز یا ماه های گذشته از آن استفاده می كنیم حافظه بلندمدت گفته می شود)بنابراین اگر بایستی مطلب مهمی را برای کنکور مطالعه کنید این ساعت وقت مناسبی است.

4 تا 8 بعد از ظهر :سرعت واکنش به تدریج در طول روز بهبود یافته و بین واپسین ساعات بعد از ظهر و اواسط عصر به بالاترین مقدار خود می رسد.این زمان بهترین موقع برای مرورکردن یا تکمیل جزوات است.

روز یا شب: بهترین زمان مطالعه کدام است و چرا؟

 شما یا آدمی هستید که اکثر کارهایتان را در روز انجام می‌دهید، یا اینکه مثل یک جغد، شب‌کارید! حداقل این چیزی است که ما باور داریم.علم می‌گوید چرخه‌ی تمرکز و هوشیاری ما توسط ریتم‌های شبانه‌روزی کنترل می‌شود. این ریتم‌ها، چرخه‌ی خواب و بیداری ۲۴ ساعته را شکل می‌دهند که اوقات گرسنگی، خستگی و حتی فعالیت‌هایی نظیر کار کردن یا حتی زمان مطالعه را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد.

فواید مطالعه در طول روز

ثابت کردن این که مطالعه در طول روز انتخاب خوبی است، کار مشکلی نیست! به هرحال، بعد از یک خواب خوب شبانه،در اول صبح، ما سرحال‌تر هستیم و با خوردن یک صبحانه‌ی خوب و پرانرژی، در طول روز نیز حال خوبی خواهیم داشت.

در طول روز، شما نیاز زیادی به روشن کردن چراغ و نورهای مصنوعی داخلی ندارید.نور خورشید برای مطالعه بسیارخوب است. این نور، طیف نوری مناسب برای بهترین کیفیتِ دید را فراهم کرده و در همکاری با غده‌ی هیپوفیز، ما را هوشیار و بیدار نگه می‌دارد.نورهای مصنوعی داخلی، با چرخه‌ی خواب تداخل ایجاد می‌کند.

مطالعه در طول روز به این معنی است که شما می‌توانید از کتابخانه‌ها و سایر مراکزی که از ساعت ۹ صبح تا ۵ بعدازظهر باز هستند نیز استفاده کنید.

بیشتر افراد در طول روز در دسترس هستند پس اگر سوالی داشته باشیم در طول روز راحت‌تر می‌توانیم با دوستان یا معلم‌ها و اساتید ارتباط برقرار کنیم.

مضرات مطالعه در طول روز

و اما مضرات مطالعه در روز چیست؟ هر زمانی از روز چیزی ممکن است حواس شما را پرت کند و یک نقطه ضعف دیگر مطالعه در طول روز این است که اگر در طول شب به اندازه کافی نخوابیده باشید، صبح روز بعد حس و حال خوبی نخواهید داشت.

فواید مطالعه در طول شب

مثل بسیاری از دانشجویان یا دانش‌آموزان، شما هم ممکن است با مطالعه در طول شب سازگاری بیشتری داشته باشید. دلایل متعددی وجود دارد که چرا شب، بهترین زمان مطالعه برای برخی افراد است.

مهم‌ترین مزیت مطالعه در شب، سکوت و آرامشی است که بر شب حاکم است. در طول شب، اغلب مردم، ساکت‌تر، آرام‌تر و متفکرتر هستندو شبکه‌های اجتماعی‌تان نیز فعالیت کمتری دارند.این می‌تواند دقیقا همان چیزی باشد که برخی افراد برای مطالعه به آن نیاز دارند.طی روز افراد پیرامون ما فعال‌ترند و سر و صداها بیشتر است.اما در شب این تنها شما هستید و شب زنده‌دارهای دیگر! بنابراین می‌توانید در سکوت و آرامش به مطالعه بپردازید.

جالب است بدانید که مغز و چشم‌ها در شب به شیوه‌ی متفاوتی کار می‌کنند.بسیاری از نویسنده‌ها، نوازنده‌ها و دانشمندان ترجیح می‌دهند در طول شب کار کنند. آن‌ها معتقدند در طول شب می‌توان خیلی راحت‌تر “خارج از چارچوب تعیین شده” فکر کرد. با پشت سر گذاشتن فشارهای یک روز کاری، مغز در طول شب آزادتر است تا بدنبال روش‌ها یا موضوعات جایگزین بگردد. این موضوع می‌تواند برای کارهای نویسندگی یا کارهایی که نیازمند خلاقیت هستند مفید باشد.

چگونه بیشترین سود را از مطالعه در شب ببریم؟

*ریسک بزرگ مطالعه در شب این است که ممکن است کنترل زمان را از دست داده و کم‌تر از حد لازم بخوابید.کم خوابیدن دشمن اصلی یادگیری است.راه حل این است که شما یک برنامه‌ی کامل با خط قرمزهای مشخص برای اینکه چه زمانی مطالعه را تمام کرده و بخوابید،داشته باشید.یعنی اینکه شما ریتم شبانه‌روزی بدنتان را به هم نمی‌زنید.عدم تمرکز و بی خوابی می تواند بهترین ساعت مطالعه برای کنکوری ها را به بدترین زمان تبدیل کند.

*مشکل دیگری که هنگام مطالعه در شب وجود دارد، حواس‌پرتی‌هایی است که در شب آشکار می‌شوند. این مشکل زمانی جدی‌تر می‌شود که نتوانید تلویزیون را خاموش کنید، تلفن همراهتان را سایلنت کنید یا اینکه X-box تان را کنار بگذارید.

*خوردن کافئین دیگر وسوسه‌ای است که هنگام مطالعه در شب سراغتان می‌آید. پس از کمی مطالعه در شب، خسته شده و خوابتان می‌آید، احتمالا وسوسه می‌شوید کتری را جوشانده و یک لیوان قهوه یا کاپوچینو بخورید. با دریافت کافئین، بدنتان فعال‌تر شده و تمرکز و هوشیاری‌تان زیادتر می‌شود اما باید بدانید که احتمالا در خوابیدن بعد از مطالعه مشکل خواهید داشت.

*اگر تصمیم‌تان این است که شبها مطالعه کنید پس پراکنده این کار را انجام ندهید، یعنی این طور نباشد که گاهی شبها مطالعه کنید و گاهی روزها. الگوی منظمی در نظر بگیرید تا بدن شما هم به آن عادت کند و بتوانید بهترین عملکرد ممکن را در مطالعه داشته باشید.اگر چند روز، روزها مطالعه کنید و چند روز شبها، بدن‌تان گیج می‌شود! یکی را انتخاب کنید و به همان پایبند بمانید.

*برای همه‌ ما پیش آمده که در روشنایی روز مطالعه را شروع می‌کنیم و بعد از چند ساعت می‌بینیم در تاریکی در حال مطالعه کردن هستیم! مواظب باشید این اتفاقی نباشد که مکررا برای‌تان روی بدهد. اگر اهل مطالعه در شب هستید، در روشنایی مناسبی قرار بگیرید تا بهتر مطالعه کنید. زمانی شب، بهترین ساعت مطالعه برای کنکوری ها می شود که امکانات و وسایل مطالعه که یکی از آنها نور است، فراهم باشد.

*توصیه می‌کنیم هر 70 تا 90 دقیقه، 10 تا 15 دقیقه استراحت کنید و یادتان نرود آب بنوشید تا بدن‌تان دچار کم آبی نشود. به نوعی می توان گفت بهترین زمان مطالعه برای کنکوری ها زمانی است که مدیریت زمان داشته باشند.

نكات زیر را رعایت كنید :

*درس هایی را كه نیاز به مرور دارند ؛ ترجیحا به شب موكول كنید.

*از روش شرطی سازی نسبت به زمان مطالعه سود جویید.

* هنگام هیجان های عصبی ،ترس ،خشم اضطراب وکینه وناراحتی مطالعه نکنید؛زیرا تمرکزندارید.

*درحالت خستگی وبی خوابی مطالعه نکنید ،چون برای مطالعه تمرکزحواس ندارید .

*انتظار بی جا ازخود نداشته باشید .به اندازه هوش ،استعداد،توانایی وتلاشتان بهره خواهید برد.

*پس از یک ورزش سنگین ،با همان خستگی وبدن عرق کرده ،مطالعه نکنید .

*ابتدا وضعیت جسمی وروحی خود رامتعادل کنید وسپس شروع به مطالعه می کنید .

 *سعی کنید درس‌هایی که در آن‌ها ضعف بیشتری دارید، در ابتدای صبح و انتهای روز مطالعه کنید.

*قبل از شروع مطالعه، ۲ دقیقه در مورد درسی که می‌خواهید مطالعه کنید، به‌خصوص به قسمت‌هایی از درس که علاقه بیشتری به آن دارید،فکر کنید.این موضوع بسیار ساده، تأثیر بسیار زیادی در مطالعه فعالانه خواهد داشت.

*مسئله‌ی مهمی این است که به اندازه‌ی کافی بخوابید. فرقی نمی‌کند روز درس بخوانید یا شب، زمان مطالعه و سرعت فعالیت‌هایتان را فقط خودتان با توجه به سبک زندگیتان تعیین می‌کنید ولی خواب کافی را فراموش نکنید. 

در نهایت باید بگویم متاسفانه چیزی به نام «بهترین زمان مطالعه» وجود ندارد! بهترین زمان مطالعه برای شما بستگی به شخصیت شما، چیزی که مطالعه می‌کنید، منابعی که در اختیار دارید، مدیریت زمان و چرخه‌ی طبیعی خواب شما دارد.

نویسنده: آقای وحید حسین پور